Afrim Demiri

 

(Katër pamje të një tregim)

 

  1. Prolog fëmijërie

Nuk më rastisi kurrë t’i shihja së bashku një qen dhe një derr. Për as që isha ndonjë njohës i jetës së kafshëve. Çdo herë në fëmijëri më nevrikosnin shakatë rreth kryqëzimit të kafshëve. Epiteti fyes për mushkën më nxiste kundërshti irituese për seksin. Ditët e verës në fshat, iknin nën rrëfimet banale për seksin e kafshëve, madje për seksin e njerëzve me kafshët! Rrëfimet për delet dhe dhitë, m’i sollën pamjet e para të maniakëve seksualë. Fillova t’i shihja njerëzit si vazhdim i natyrshëm i kafshëve.

Në anën tjetër tregimet për qengjin dhe derrin e patën ndarë botën time në dysh, tamam si ndahet lindja dhe perëndimi. Qengji më dukej më ëngjëllor, kurse derri më bastard. Nëpërmjet kafshëve njerëzit cilësonin moralin e karaktereve. Sikur njëra kafshë kishte lindur për një grup të njerëzve, kurse tjetra për grupin tjetër. Njëra kafshë himnizohej e tjetra demonizohej.

Një fotografi e futur në një kornizë të verdhë, ku qengji bëhej kurban në vend të djalit, kishte qëndruar me vite e varur mbi shtratin tim të gjumit. Thika e ngritur në përgatitje të therrjes së djalit, dhe sjellja e qengjit nga një engjëll aty pranë, ishte trishtimi im fëmijëror. E pyesja veten se a e kam unë ndonjë qengj shpëtimtar. Kurse derri i fqinjëve serbë, që e shihja nga dritarja e dhomës, me gërgatjet e tij më dukej si diçka e ndyrë, dekor i shëmtuar lëvizës i përditshmërisë sime. Këtë dualizëm animal e prishte tregimi për qenin e Sharrit, si një super racë. Madje emri i tij Ilir, mbushte bateritë e mia fillestare të krenarisë së prejardhjes. Dajtë e mi kishte vite që e kultivonin këtë racë. Unë shkoja më shpesh, më shumë për qenin se sa për ta. Besnikëria e qenit në mënyrë naive filloi të zinte vendin e besnikërisë së njeriut. Derri vazhdoi të ngjallte dyshime tek unë, si një kafshë përjashtuese e kodit biologjik.

Isha në dyshim, nëse dyshimet ndaj tij binin mbi fqinjët serbë, apo ishte e anasjellta, dyshimi ndaj fqinjëve binte mbi derrin.

 

  1. Vrasja e qenve, para vrasjes së njerëzve

Nuk e di a ka ngjarë në ndonjë luftë tjetërqë së pari të vriten qentë e pastaj njerëzit. Këtë praktikë vrastare e zbatuan forcat serbe. Në shtëpinë e dajëve, me të hyrë në oborr, e vranë qenin e Sharrit e pastaj i dëbuan njerëzit. Qeni ishte viktima e parë. Nuk arriti as të lehte, kur plumbat e shtrinë përtokë. Zjarri i kaploi dy shtëpitë e dajëve duke djegur edhe kujtimet e fëmijërisë sime. Ishin përflakur edhe degët e Mollës së thartë, frutet e së cilës na dukeshin si limonë. Kafshimi i saj na i mbante dhëmbët e mpirë me ditë. Mpirja e pllakosi edhe fshatin atë ditë. Në fshatin fqinj u vranë disa kryefamiljarë pa e ndërruar asnjë fjalë. Ata ishin pleq që nuk braktisën pragun e vet. Njeri prej tyre u dogj në karrocë së bashku me shtëpinë, ishte i palëvizshëm.

U pushkatuan me dhjetëra qen dhe kafshë, si të ishte kjo luftë midis njerëzve dhe kafshëve. Gjithçka dukej e përmbysur, u ndërruan rolet, nuk dihej kush e përfaqësonte anën shtazarake. Plumbat i shpuan tejpërtej ekranet e televizorëve, si të ishin robër. Në luftë nuk u vritkan vetëm njerëzit, u vritkan shenjat e jetës. Pulat e një ferme, kukurisnin si të egra në përpjekje për të mbijetuar. Pamjet e absurdit ishin bërë piktura të dhembshme. Rrëfimet për dhunimet e grave dhe vajzave i zëvendësuan rrëfimet për seksin me kafshët nga kohët e fëmijërisë. Unë sërish ndjeva krupë. Lufta më dukej një kafshë me shumë kokë! Shpërthimet majave të Gurinës, nuk dihej nëse vinin nga toka apo nga ajri. Banorët e strukur në kaçuba donin që të ishin bomba të NATO-s, i merrnin si bombone. Nuk besonin se nga fshati fqinj, i banuar me serbë, fluturonin predhat e pastrimit të terrenit. Në fshatin e boshatisur ishte arratisur edhe koha. Oxhaqet mbi shtëpitë e djegura dukeshin si pikëçuditëse të tmerrit. Kundërmimi i kufomave përzihej me aromën e trëndafilave të përgjakur. Fluturimi ngushëllues i fluturave i ruante lëvizjet e vetme normale të ditëve, krahas diellit dhe hënës që rrezonin pikëllueshëm. Gufimi i gjelbërimit ndillte besimin e ringjalljes. Molla e thartë i kishte dështuar frutet. Bashkë me fillimin e shpërbërjes së kufomave edhe lufta po jepte shpirt si një fantazmë. Vdekja e luftës i përngjante vdekjes së një dinosauri. Vdekje që binte mbi të tjerët. Njerëzit si zogj të trembur u shpërndanë nëpër botë. Pa valixhe ata përngjanin në një statist filmash të hororit.

Në ditën e kthimit ata po ndërronin zhanrin e filmit, disa edhe rolet. Nga fshatrat e zbrazëta ato po urbanizoheshin. Dajët e mi erdhën dhe u vendosën në shtëpinë e fqinjit tim serb. Qeni i vrarë i Sharrit, po zëvendësohej me derrin. Lufta edhe kafshëve po ua ndërronte pronarët.

Mua po më ndërrohej pamja e përditëshmërisë së dikurshme.

 

  1. Gjuajtësit e derrave

Nuk i njihja dajët e mi, në shtëpinë e fqinjit serbPortrete të huaja ishin vendosur në korniza të gabueshme. As lëvizjet në oborr nuk dukeshin normale, zërat që i dëgjoja vinin si të pakuptimta. Kur hyra në shtëpi nuk u ndjeva sikur te dajët. Edhe ata nuk ndiheshin si në shtëpinë e vet. Fotot e fqinjëve të ikur kishin mbetur në mur si dëshmi e një kohe që po ikte. Një hapësirë të përbashkët ndanin portretet që lëvzinin, me ato në mure. Unë nuk shihja njerëz, shihja portrete. Shtëpitë e djegura u zëvendësuan me shtëpitë e braktisura. Serbët e braktisën qytetin nën pasigurinë e përfundimit të luftës. E çuditshme, shqiptarët nuk mund të jetonin në luftë, kurse serbët në paqe!

Nga tharku i derrave krahas kundërmimit vinte një zhurmë turbulluese. Klithma e tyre të sillte parasysh një mal të dendur dhe një gjueti mbi derrat e egër. Por këta ishin derra të butë, dikush tjetër ishte i egër. Dera e tharkut ishte e hapur dhe derrat po sulmoheshin, po përgjakeshin po vidheshin, po sakatoheshin. Muzgu i ditës së lirisë po paralajmëronte natën e vazhdimit të absurdit vetëm në dimension tjetër. Qentë dhe lopët nuk arritën të mbijetonin në luftë, tani u erdhi radha derrave, ata duhej të vriteshin në kohë paqeje. Veshët u tundeshin si gjethe lakrash të kalbura nga acari, u hiqej dredha në lëkurën e përbaltur derisa ngarkoheshin gjysmë të gjallë nga therrjet, në kamionetat e gjuetarëve urbanë. Në mua përmbysej paragjykimi për derrat. Ata përfundonin nëpër skara dhe mishi i tyre filloi të shitej si mish i drerëve. Tjetërsimi i tyre ndodhi edhe pas pjekjes, kështu e kërkonte mbrojtja e moralit religjioz.

Dajët e mi, që nuk e kishin mbrojtur qenin e tyre, nuk e mbrojtën dot as derrin. Derri dhe qeni ishin uvertyra të tmerrit. Kur përfundoi gjahu mbi derrat, u dëbuan edhe ata nga shtëpia e serbëve. Ajo nuk mund t’iu takonte, as si strehë pikëllimi. Asaj ia kishin vënë syrin tuxharët e lirisë. Në Merdar u hapën sportelet e transaksioneve ndërnacionale. Shtëpitë e serbëve po digjeshin. Një plakë serbe u vra e vetmuar në shtëpinë e saj. E çuditshme pleqtë shqiptarë dhe serbë, më lehtë e përjetuan shtëpinë si varr të vet se sa shpërnguljen. Lufta po vazhdonte vetëm me metoda të tjera. Tani lufta nuk më dukej kafshë, tani ajo u shndërrua në virus. Trenat sërish bartnin njerëz, por tani në kahje tjetër. Ofshamat e njerëzve ishin të njëjtat vetëm tingëllonin në gjuhë tjetër. Në qytetin tim zvogëlohej numri i njerëzve që i njihja, rritej numri i të panjohurve.

Filmit horror i shtohej një episodë.

 

  1. Epilogu i një kohe të përgjakshme

 Duhej të kalonte kohë, që vdekja të largohej nga trupi im. Ajo kishte hyrë si frikë dhe i brente qelizat e mia. Ishte bërë si një organ shtesë, si gjaku, si uji. Pa largimin e saj nuk isha unë. Disa i thonin stres postraumatik. Unë u rrita duke dëgjuar rrëfimet për vrasjet, tani po i përjetoja. „E ka zënë gjaku vrasësin“, ishte një frazë, që më ndiqte nga fëmijëria. Edhe në Kanunin e Lekës, nuk e kuptoja, si të zë gjaku i viktimës. Por e kuptoja se gjaku nuk bëhej ujë. Si në balada më tingëllonin fjalët dëftuese për ata që u patën vëllazëruar, duke pirë gjakun e njëri- tjetrit. Për „pobratimët“. Nuk e paramendoja dot si pihej gjaku dhe si krijohej vllazëria nga pikat e gjakut. Tani dëgjoheshin rrëfime të tjera, kush ka derdhur më shumë gjak, ndaj kujt. Ishte kohë e përgjakur.

Fytyra e qytetit filloi të bëhej me pasqyra. Fasadat e qelqta tregonin se po vinte një kohë e qelqtë. Shëmbëllima ime në ato fasada shpërfytyrohej. Në to krihnin flokët edhe vajzat e ardhura nga Moldavia. Rrëfimet për seksin me kafshët, për dhunimet u zëvendësuan me tregimet për bordelet. Moldavet e bardha u bënë sinonim i mishit të bardhë. Mua sërish më vërshonte krupa. Dajët nga hiri ndërtuan shtëpitë e reja, por nuk mbanin më qen. Fqinjët serbë nuk u kthyen më. Në shtëpinë e tyre të shitur u ndërtua një rrokaqiell. Në qytet nuk mbeti më asnjë derr. Vdekja filloi të dilte nga unë si fantazma nga Llampa e Alaudinit. Unë duhej ta krijoja përrallën e re, për ta mundur vdekjen.

Unë duhej ta kapërceja vijën e gjakut.

 

 

  Afrim Demiri

lindi në vitin 1960, në fshatin Sazli, në Ferizaj. Me letërsi filloi të merret në vitet 80-të, duke shkruar poezi, tregime të shkurtra dhe reportazhe. Disa herë punimet e tij u shpërblyen në konkurse të ndryshme. Më 1994 klubi letrar De Rada e botoi përmbledhjen e tij me poezi, Fjongo e zezë. Në periudhën 1997-2015, botoi shkrime publicistike si korrespodent i gazetës Koha ditore. Në vitin 2003, e mori shpërblimin Korrespodent i vitit. Gjithashtu, ishte bashkëthemelues i gazetës lokale Ferpress, dhe redaktor i informacionit në TV Tema.
Kontakt: af_demiri@hotmail.com

 

përditësuar: 02/03/20